ناجى محمد حسن عبد القادر الأنصاري (مترجم: عبدالمحمد آيتى)
116
عمارة وتوسعة المسجد النبوي الشريف عبر التاريخ (تعمير و توسعه مسجد شريف نبوى در طول تاريخ) (فارسى)
در خارج نيز از سنگهاى تراشيده است و چنين است كنگرههاى آن . 5 - طريقهء بنا : طريقهاى كه عمر بن عبدالعزيز در بنا به كار برد ، چنين بود كه پىِ بنا با سنگ نهاده شد و ديوارها از سنگهاى تراشيده استوار گرديد به آهك و گچ ، و ستونها از قطعات سنگ تراشيده ، به آهن و سرب مذاب به هم پيوست . بر فراز آنها پلهاى چوبى بر سرستونها نهاده شد . پلها سقف را كه از چوب ساج بود حمل مىكردند وستونها بر ته ستونهايى مربع قرار داشتند . سر ستونها طلا كارى شده بود ، ستونها با مادهاى كه آنها را صيقلى و درخشان نشان دهد پوشيده شده بود ؛ به گونهاى كه در نظر چون مرمر سفيد بودند . مسجد را دو سقف بود ، يكى بالاى ديگرى ، سقف فرودين را ارتفاع 23 ذراع ( / 5 / 11 متر ) و بالايى را ارتفاع 25 ذراع ( 5 / 12 متر ) بود . شايد بدين منظور براى مسجد شريف نبوى دو سقف ترتيب دادند تا بتواند در هر حال در برابر حوادث جوّى مقاومت كند ؛ همچنان كه ديوارهاى مسجد پهن و پا بر جا بود . عرض ديوار غربى دو ذراع اندكى كمتر ( / 95 سانتى متر ) و عرض ديوار شرقى دو ذراع و چهار انگشت ( / 110 سانتى متر ) بود . سبب اين زيادت آن بود كه ديوار شرقى همواره در معرض سيل قرار داشت . و اين سيل گاهگاه ، ديوار شرقى را ويران مىكرد . عرض مسجد در سمت قبله 5 / 165 ذراع ( / 75 / 83 متر ) و طول آن 200 ذراع ( / 100 متر ) بود . « 1 » مسجد شريف نبوى پس از افزون سازىها بدين صورت در آمد :
--> ( 1 ) - المدينة المنوره تطورها العمرانى ، ص 67